Nhắc tới thời Tam quốc, người ta thường nhớ tới Ngũ hổ tướng của nhà Thục Hán gồm Quan Vũ, Trương Phi, Triệu Vân, Mã Siêu và Hoàng Trung. Thực ra ngoài họ còn rất nhiều vị tướng tài năng xuất chúng, một số có cuộc đời quá ngắn ngủi hoặc vì lý do nào đó chưa được sử sách nhắc tới nhiều. Một trong số đó là Tôn Hoàn – vị tướng trẻ dưới trướng Tôn Quyền.
Tuy không được biết đến rộng rãi nhưng vị tướng trẻ này từng đánh bại Quan Vũ khi 21 tuổi và suýt bắt sống Lưu Bị khi 25 tuổi.
Thời Tam Quốc có rất nhiều vị tướng tài giỏi.
Theo Tam quốc chí , sau khi lên tiếng đòi Kinh Châu không được, Tôn Quyền cử tướng Lã Mông đi đánh Lưu Bị. Tôn Hoàn là vị tướng trẻ nằm trong đội quân của Lã Mông. Trong trận chiến này, Tôn Hoàn cùng đội quân của mình giành được chiến thắng vang dội: đánh bại đội quân của Quan Vũ, bắt giữ gần 5.000 quân lính cùng một lượng lớn gia súc, ngựa và quân khí.
Khi chiến thắng người đứng đầu Ngũ hổ tướng nhà Thục, Tôn Hoàn còn là vị tướng trẻ vô danh và vừa bước sang tuổi 21.
Quan Vũ – người đứng đầu Ngũ hổ tướng thời Tam quốc.
Thành tích xuất sắc của Tôn Hoàn không dừng lại ở đó. Ở tuổi 25, Tôn Hoàn được bổ nhiệm làm tướng quân Đông Vũ, tham gia chống lại cuộc tấn công của Lưu Bị vào Đông Ngô.
Lúc bấy giờ, Lưu Bị dẫn đầu một lượng lớn quân tinh nhuệ, rất hùng mạnh. Tôn Hoàn từng bị quân của Lưu Bị bao vây. Vị tướng trẻ này cùng binh lính của mình đã dũng cảm chiến đấu và chuyển bại thành thắng, đẩy lùi toàn bộ địch quân. Thấy tình hình nguy cấp, Lưu Bị cố gắng chạy trốn trong tình trạng thảm hại. Tôn Hoàn chặn đường và suýt bắt sống được người đứng đầu nhà Thục Hán.
Sau khi vượt qua nguy hiểm, tạm thời bảo toàn tính mạng, Lưu Bị thở dài than: “Lúc đầu ta đến kinh thành, Tôn Hoàn chỉ là một đứa trẻ, giờ thì nó đã đẩy ta đến bước đường này!”.
Nhờ chiến công đánh bại quân của Lưu Bị, Tôn Hoàn được phong làm Kiến Vũ tướng quân. Chỉ tiếc là vị tướng này mắc dịch bệnh và qua đời ở tuổi 26. Đây thực sự là một tổn thất không nhỏ đối với nhà Đông Ngô.
Lưu Bị suýt bị Tôn Hoàn bắt sống.
Có một điều kỳ lạ là “đại hạn” của các tướng tài giỏi phía Lưu Bị thường đến từ những viên tướng nhỏ, ít danh tiếng của đối phương. Chẳng hạn như Quan Vũ, sau thất bại trước Tôn Hoàn, ông còn gặp hoạ bởi Mã Trung.
Khi thua trận Tương Dương – Phàn Thành, Quan Vũ chạy đến Mạch Thành. Tôn Quyền một mặt cho người đi khuyên hàng, một mặt phái hai tướng Chu Nhiên và Phan Chương chặn đường rút lui của Quan Vũ.
Mã Trung khi đó là một tiểu tướng dưới trướng Phan Thành. Dù chưa lập được nhiều công trạng, ít tiếng tăm nhưng Mã Trung dự đoán chính xác đường tháo chạy của Quan Vũ và sớm bày binh bố trận phục kích ở một hẻm núi hiểm trở. Quan Vũ tay cầm Thanh Long Yển Nguyệt Đao, cưỡi ngựa Xích Thố và chiến đấu rất anh dũng nhưng cuối cùng vẫn bị quân lính của Mã Trung bắt sống.
Trương Phi, Lưu Bị và Quan Vũ.
Sau khi bị bắt, Quan Vũ bị Tôn Quyên hạ lệnh chém đầu. Ở thời điểm bắt sống Quan Vũ, Mã Trung mới 38 tuổi. Và chỉ hai năm sau đó, tức là ở tuổi 40, trong một trận chiến, Mã Trung đã bắn cung tên vào vai của Hoàng Trung – một trong những người được xếp vào hàng Ngũ hổ tướng của nhà Thục Hán, nổi danh với tài bắn cung bách phát bách trúng. Hoàng Trung sau khi về doanh trại đã qua đời.
Cũng giống như Tôn Hoàn, Mã Trung cũng qua đời khi còn rất trẻ. Nếu Tôn Hoàn qua đời vì mắc dịch bệnh, Mã Trung lại bi thảm hơn. Sau khi lập chiến công, Mã Trung cũng không được Tôn Quyền phong chức tước mà chỉ được ban thưởng con ngựa Xích Thố của Quan Vũ. Tuy nhiên, con ngựa này sau đó cũng tuyệt thực mà đi theo chủ cũ.
Sau này, cấp trên của Mã Trung là Phan Chương bị Quan Hưng – con trai của Quan Vũ giết. Mã Trung thúc quân tiến đánh Quan Hưng. Đúng lúc Quan Hưng rơi vào thế yếu, Trương Bào dẫn một toán quân đến. Mã Trung thấy có quân cứu viện, vội vàng rút chạy.
Trên đường tháo chạy, Mã Trung gặp My Phương, Phó Sĩ Nhân. Biết Lưu Bị rất căm giận Mã Trung, hai người này bàn nhau mưu kế tiêu diệt vị tướng này để lãnh thưởng, dâng đầu lên Lưu Bị.
