Trong số các tác phẩm nổi bật của vua hài Châu Tinh Trì, có thể kể đến phim “Võ Trạng Nguyên Tô Khất Nhi”. Nhân vật chính trong phim là Tô Xán, 1 cao thủ thuộc nhóm “Quảng Châu Thập Hổ”, 10 võ sĩ nổi tiếng ở Quảng Đông (Trung Quốc) vào cuối thời nhà Thanh.
Nguyên mẫu cao thủ trong phim Châu Tinh Trì
Nhân vật Tô Sát Cáp Nhĩ Xán (còn gọi là Tô Xán) do Châu Tinh Trì thủ vai là con trai của một quý tộc Mãn Châu, đồng thời là con trai viên tướng Quảng Châu (do Ngô Mạnh Đạt thủ vai). Anh sống cuộc đời xa hoa, không màng thế sự.
Châu Tinh Trì thủ vai Tô Xán trong phim “Võ Trạng Nguyên Tô Khất Nhi”
Dù là con trai tướng quân Quảng Châu, Tô Sát Cáp Nhĩ Xán vì gian lận trong kỳ thi mà bị hoàng đế giáng chức xuống làm ăn mày, suốt đời không được trọng dụng.
Sau đó, nhờ gặp Mạc trưởng lão mà tiếp xúc với Cái Bang, được tổ sư Cái Bang Hồng Thất Công báo mộng trong giấc mơ, học được “Thụy Mộng La Hán Quyền”, lật ngược tình thế để trở thành bang chủ Cái Bang, và cuối cùng trở thành anh hùng hộ giá cứu hoàng đế nhà Thanh khỏi bị truy sát.
Theo tờ HK01 , trên thực tế là có tồn tại một nhân vật tên Tô Khất Nhi, nhưng ông không phải người Mãn Châu mà là người Quảng Đông chính gốc. Tên thật của ông là Tô Xán một võ sư nổi tiếng cuối thời Thanh, đánh đâu thắng đó, gần như vô địch. Ông có rất nhiều chiến tích lừng danh ở Quảng Châu và được các võ sư vùng Quảng Đông tôn vinh là một trong “Quảng Châu Thập Hổ”.
Tô Xán sa cơ, phải đi làm ăn mày
Có 2 giai thoại về Tô Xán trong dân gian. Giai thoại đầu tiên là Tô Xán thường mặc áo rách rưới, cùng em gái biểu diễn tài nghệ bên đường, ông dần nổi tiếng trong dân gian. Nhưng cũng chính vì dáng vẻ phóng đãng, không giống người thường mà bị mọi người nhầm là ăn mày, từ đó sinh ra biệt danh “Tô Khất Nhi” (Tô ăn mày).
Ngoài phiên bản này, còn một truyền thuyết khác kể rằng Tô Xán sinh ra ở Hồ Nam, là con trai của một gia tộc quyền quý họ Tô. Khi còn trẻ, giống như nhân vật Châu Tinh Trì thủ vai, ông không thích học hành, chỉ mê mẩn võ thuật, đặc biệt là côn pháp (côn thuật).
Đây có lẽ cũng là lý do phim liên kết Tô Khất Nhi với “Đả Cẩu Bổng Pháp”, môn võ công của Cái Bang nổi tiếng trong tiểu thuyết của Kim Dung. Tuy nhiên, vì là công tử nhà giàu, Tô Xán hay gây chuyện, say rượu làm loạn, đụng chạm cả bang hội lẫn thương nhân ngoại quốc, cuối cùng lưu lạc giang hồ và trở thành ăn mày.
Diễn viên Triệu Văn Trác cũng từng thủ vai Tô Khất Nhi (Tô Xán) trong phim “Mãnh hổ Tô Khất Nhi”
Ban đầu khi mới làm ăn mày, Tô Xán rất chán nản và tuyệt vọng. Sau đó, nhờ người bạn thân là quyền sư Quảng Đông Lương Khôn giúp đỡ, ông đến Quảng Đông làm lại sự nghiệp, trở thành một võ sư lừng danh. Tương truyền ngay cả Hoàng Phi Hồng cũng từng bái sư Tô Xán để học võ. Thậm chí, chính Tô Xán dạy Túy Quyền cho Hoàng Phi Hồng.
Điều thú vị là Lý Liên Kiệt khi đóng Hoàng Phi Hồng cũng có cảnh sử dụng Túy Quyền trong phim “Hoàng Phi Hồng: Thiết kê đấu ngô công (1993)”. Trong phim này, khi chân của Hoàng Phi Hồng bị thương, không thể dùng tuyệt kỹ “Vô Ảnh Cước”, ông đã chuyển sang “Túy Quyền” để giành chiến thắng.
Hoàng Phi Hồng do Lý Liên Kiệt thủ vai dùng Túy quyền
Khán giả của dòng phim võ thuật không thể quên phim Túy quyền (1978) của Thành Long. Trong phim, Thành Long vào vai Hoàng Phi Hồng và học “Túy quyền” từ chính Tô Khất Nhi. Do vậy có thể nói, chi tiết Hoàng Phi Hồng học võ từ Tô Xán (Tô Khất Nhi) từ lâu đã được khai thác trên phim ảnh.
Võ công Tô Xán lợi hại thế nào?
Trong phim của Châu Tinh Trì, Tô Khất Nhi học được “Thụy Mộng La Hán Quyền” qua giấc mơ và đánh gãy đả cẩu bổng của Cái Bang. Nhưng trong đời thực, Tô Xán không hề biết La Hán Quyền gì cả. Tuy nhiên, việc ông nghiện rượu và hay ngủ gục thì đúng là có thật.
Võ công của Tô Xán chủ yếu tập trung vào côn pháp và chính vì thích uống rượu mà ông còn sáng tạo ra một môn quyền pháp mới, “Túy Quyền” (Drunken Fist), môn võ mà phim Hồng Kông (Trung Quốc) sau này rất hay khai thác. Túy Quyền là một môn võ nổi bật với các động tác mô phỏng trạng thái say rượu nhằm đánh lạc hướng và tạo sự khó lường cho đối thủ.
Tuy bề ngoài lảo đảo, ngã nghiêng, môn võ này thực chất đòi hỏi khả năng kiểm soát trọng tâm và thăng bằng cao, kết hợp kỹ thuật của nhiều hệ phái.
Diễn viên Huỳnh Nhật Hoa cũng từng đóng vai Tô Xán (Tô Khất Nhi) trong phim “Túy quyền Tô Khất Nhi”
Chưa dừng lại ở đó, vì cuối đời vẫn sống kiếp ăn mày, nên những vật dụng xin ăn như cái bát lớn và đôi đũa sắt cũng trở thành “vũ khí” đặc trưng của Tô Xán. Tương truyền, khi có kẻ thù giang hồ tìm đến trả thù, ông chỉ dùng bát và đũa đã đánh bại toàn bộ đám đại hán hung hãn.
Hình tượng Tô Xán, cả trong điện ảnh lẫn truyền thuyết, đại diện cho sự phát triển của võ thuật miền Nam cuối thời Thanh. Vì sao võ thuật ở Quảng Châu thời đó phát triển nhanh chóng và xuất hiện nhiều tông sư như vậy?
Tô Xán trong phim của Châu Tinh Trì biết “Đả Cẩu Bổng Pháp”, còn Tô Xán ở ngoài đời là cao thủ côn pháp
Nguyên nhân nằm ở bối cảnh xã hội loạn lạc. Để tự bảo vệ, người dân thi nhau học võ; các làng trấn mời võ sư chuyên nghiệp đến dạy kỹ năng phòng thân. Từ đó, phong trào luyện võ lan rộng, nhiều võ quán được thành lập và công khai tuyển sinh, khiến võ thuật phát triển mạnh mẽ.
Ngoài Tô Xán, còn có 9 nhân vật võ công nổi tiếng khác, hợp thành “Quảng Đông Thập Hổ”, gồm: Hoàng Kỳ Anh (cha của Hoàng Phi Hồng), Thiết Kiều Tam Lương Khôn, Vương Ẩn Lâm, Lê Nhân Siêu, Đàm Tế Quân, Tô Hắc Hổ, Chu Thái, Hoàng Trừng Khả và “Thiết Chỉ Trần” (Trần Thiết Chí).
Tô Xán trong phim của Châu Tinh Trì hay ngủ gật giống nguyên mẫu ngoài đời
Thời đó, các võ quán cạnh tranh khốc liệt, chuyện “phá võ quán” diễn ra thường xuyên. Vì vậy, các võ sư Quảng Đông đều có thực lực chân chính, không ai là hữu danh vô thực. Theo tiêu chuẩn truyền thống, chỉ võ nghệ cao chưa đủ; còn phải có võ đức.
Những người có võ đức cao mới được dân chúng kính trọng. Việc “Quảng Đông Thập Hổ” được dân gian lưu truyền cho thấy họ không chỉ võ nghệ cao cường mà còn là những “thần hộ mệnh” trong lòng người dân. Tô Xán có mặt trong danh sách ấy, đủ để thấy cả võ công lẫn nhân cách của ông đều thuộc hàng xuất chúng.
